شناخت و معرفي بلاياي طبيعي و غيرطبيعي

و توصيه هاي ايمني در مقابله با حوادث و سوانح

حوادث طبيعي :

سيل ، زلزله ، طوفان ، صاعقه و آتش فشان حوادثي كاملاً طبيعي هستند و انسان در به وجود آمدن آن نقشي ندارد اينگونه حوادث را حوادث غيرمترقبه يا حوادث طبيعي مي گويند .

حوادث غيرطبيعي :

حوادثي مثل جنگ ،‌ آتش سوزي و تصادفات را كه انسان در به وجود آمدن آنها نقش دارد حوادث غيرطبيعي يا حوادث مترقبه مي گويند .

چنانچه انسان براي هر حادثه اي كه امكان وقوع دارد از قبل آماده پيشگيري و مقابله داشته باشد در كنترل خسارات آن حادثه موفق تر مي باشد . به عنوان يك امدادگر بايد با برنامه هاي مقابله با حوادث كاملاً آشنا باشيد .

خلاصه اي از چگونگي برنامه خانوادگي مقابله با حوادث :

1ـ چگونگي محافظت شخصي در جريان حادثه را بياموزيد و مباحثه كنيد .

2ـ براي هر فرد از اعضاء‌ خانواده مسئوليت هاي مشخص ، تعيين كنيد .

3ـ براي نيازهاي خاص اعضاء خانواده (كودكان ، بيماران ، سالخوردگان)
برنامه ريزي كنيد .

4ـ در صورت لزوم براي تخليه خانه قبل و پس از حادثه برنامه ريزي كنيد .

5ـ شماره تلفن هاي اضطراري مانند ستاد حوادث غيرمترقبه ، اورژانس ، آتش نشاني ، پليس را در دسترس داشته باشيد و به اعضاء خانواده بخصوص كودكان شماره تلفن و مكالمه اضطراري را بياموزيد .

6ـ به اعضاء خانواده بياموزيد كه چگونه بايد جريان آب ، برق و گاز محل سكونت خود را در زمان حادثه قطع كنند .

7ـ در زمان وقوع حادثه ، وابسته به نوع آن در محل مناسب پناه بگيريد . محلي انتخاب كنيد كه خطر سقوط مصالح ساختماني وجود نداشته باشد .

8ـ كمكهاي اوليه و طرز كار با وسايل كيف كمك هاي اوليه و اطفاء‌ حريق را از طريق هلال احمر قبل از بروز حادثه آموزش ببينيد و ترتيبي دهيد تا اعضاي خانواده نيز نحوه كمك هاي اوليه را بياموزند .

9ـ واكسيناسيون به موقع افراد خانواده را جدي بگيريد تا در صورت بروز سوانح از شيوع بيماريهاي مسري جلوگيري گردد .

وسايل و مواد ضروري در فوريتها :

سعي كنيد حداقل وسايل و موارد ضروري كه در زير ذكر شده را هميشه در دسترس داشته باشيد تا هنگام نياز در حوادث از آنان استفاده كنيد .

1ـ آب ، براي هر نفر يك ليتر (در ظروف سردار مانند بطري و كلمن) آبي را كه تهيه كرده ايد هر سه ماه يك بار عوض كنيد.

2ـ مواد غذايي كه نياز به پخت و نگهداري در يخچال نداشته باشد و كم وزن و متراكم باشد (مثل بيسكويت ، نان خشك بسته بندي شده ، كنسرو ، كمپوت) براي مصرف سه روز .

3ـ لباس و غذاي مناسب براي كودكان (مثل شير خشك و غذاهاي كمكي) .

4ـ جعبه كمكهاي اوليه قابل حمل (شامل وسايل زخم بندي ، داروهاي عمومي و داروهاي خاص افراد بيمار خانواده و … ) .

5ـ وسايل روشنايي بدون خطر مثل شمع ، چراغ قوه با باطري اضافه .

6ـ راديو ترانزيستوري قابل حمل و باطري اضافه (براي شنيدن اخبار و راهنمايي هاي ستاد حوادث غيرمترقبه و …) .

7ـ پتو و لباس گرم براي اعضاي خانواده .

8ـ كبريت و چاقوي چند منظوره و سوت .

9ـ ليستي از اموال وسايل باارزش (مانند تلويزيون ، راديو ، اتومبيل ، دوچرخه و…) تهيه و مشخصات و تاريخ خريد ، قيمت و شماره سريال آن را ذكر كنيد بعد از حادثه هاي بزرگ اثبات مالكيت بر زمين و اشياء از موارد مشكل آفرين متعلقه آسيب ديده است .

نكته : لوازم مورد نياز و مايحتاج افراد خانواده را حداقل سالي يكبار بررسي و كنترل كنيد و باطري و البسه را تعويض نمائيد .

زلزله

زلزله عبارت است از حركت و جابجايي لايه هاي زمين ، ريزش ساختمانها بزرگترين خطر زلزله است . تاكنون در بسياري از نقاط ايران زلزله هاي شديد رخ داده است شما كمابيش با خطرات و تلفات زلزله آشنايي دارد . زلزله هايي با ريشتر بالا باعث هلاك هزاران نفر انسان و موجب از بين رفتن سرمايه هاي عظيم مالي مي شود .

آمادگي قبل از زلزله :

با توجه به اينكه زلزله را نمي توان از قبل پيش بيني كرد بايد هميشه براي وقوع يك زلزله آمادگي نسبي داشته باشيد جهت آمادگي در برابر زلزله موارد زير را رعايت كنيد :

1ـ راديو ترانزيستوري با باطري اضافي ، چراغ قوه ، جعبه كمك هاي اوليه ، غذا ، كنسرو ، آب و دستگاه اطفاء حريق در دسترس داشته باشيد .

2ـ محلي را كه افراد خانواده قادر باشند پس از خاتمه زلزله در آنجا به يكديگر ملحق شوند تعيين نمائيد .

3ـ يكي از وابستگان يا دوستان خود را كه در منطقه ديگر زندگي مي كنند به عنوان شخص رابط خود قرار دهيد .

4ـ شماره تلفن فرد رابط را بايد به تمام خانواده بياموزيد .

5ـ در هر يك از اتاقهاي منزل يك محل امن كه دور از پنجره و كاملاً قابل اطمينان باشد ، مشخص كنيد .

6ـ يك محل امن در خارج از منزل كه از ساختمانها ، سيم برق و درختان دور باشد ،‌انتخاب كنيد .

7ـ هميشه محل خواب را در فاصله مناسب از پنجره انتخاب نمائيد .

8ـ درب قفسه ها را قفل كرده و آبگرمكن را به ديوار اتصال دهيد .

9ـ هميشه احتمال وقوع زلزله وجود دارد پس به محض احساس كوچكترين لرزشي به يك محل امن برويد و سر خود را با دست بپوشانيد .

عمليات هنگام وقوع زلزله :

1ـ زير درگاهي بايستيد و با دو دست سر خود را محافظت كنيد .

2ـ از ديوارهاي سنگ كاري شده ، بخاري ديواري و شيشه هاي بزرگ و پنجره ها دوري كنيد .

3ـ اگر در وسيله نقليه هستيد توقف كرده و تا پايان زلزله از آن خارج نشويد .

4ـ از كنار ديواري كه در حال ريزش است سريعاً دور شويد .

5ـ در گوشه اتاقها و دور درها پناه بگيريد .

6ـ چنانكه در فضاي باز هستيد در همانجا بمانيد .

7ـ از وسايل بازي خطرناك مانند تاب دور شويد .

8ـ جريان آب ، برق و گاز را در اولين فرصت قطع كنيد .

9ـ با دور شد از قفسه ها و طاقچه ها خود را از خطر سقوط اجسام حفظ كنيد و از ساختمانها دور شويد .

10ـ از سيم و تير چراغ برق و درختها فاصله بگيريد .

11ـ در اماكن عمومي از دويدن به سوي درهاي خروجي و پله ها خودداري كنيد.

12ـ زير تخت برويد و يا بالش روي سر خود بگذاريد سر خود را محكم محافظت كنيد .

13ـ به زير ميز برويد ، پايه هاي آن را محكم گرفته و پناه بگيريد .

14ـ تا از تمام شدن زلزله اطمينان حاصل نكرديد پناهگاهتان را ترك نكنيد .

بعد از زلزله :

1ـ احتمال و خطر آتش سوزي را فراموش نكنيد .

2ـ منزل را از نظر خرابيهائي كه ظاهراً مشخص نيست بازديد كنيد .

3ـ هنگام ورود به ساختمانهاي آسيب ديده ، مراقب خود و اطرافيان باشيد .

4ـ از نظر ترك برداشتن پنجره ها ، قفسه ها ، انباريها ، ديوارها و مخصوصاً سقف خانه را بررسي كنيد .

5ـ احتمال لرزشهاي بعدي را فراموش نكنيد .

6ـ با دور شدن از قفسه ها و طاقچه ها خود را از خطر سقوط اجسام حفظ كنيد .

7ـ چون آرام شديد نماز آيات بخوانيد .

سيل :

سيل پديده اي طبيعي است كه پس از وزش بادهاي شديد توأم با باران شديد و رعد و برق خطر آن وجود دارد براي تقليل خسارات مالي و جاني و حفاظت شخصي بايد كارهاي زير را انجام داد :

آمادگي قبل از وقوع سيل :

1ـ راديو ترانزيستوري كوچك قابل حمل و چند باطري نو براي شنيدن اخبار و توصيه هاي ايمني به همراه داشته باشيد .

2ـ كمي غذا و آب ذخيره كنيد ، زيرا ممكن است فروشگاهها تعطيل شوند و منابع آب آلوده گردند .

3ـ سعي كنيد همواره بنزين در باك اتومبيل داشته باشيد زيرا ممكن است مجبور شويد ناگهان محل را ترك كنيد .

4ـ براي مواقع قطع برق چراغ قوه و شمع در دسترس داشته باشيد .

5ـ مقداري غذا ، پوشاك ، اسناد و مدارك مهم و اشياء‌ قيمتي كم حجم را در مناطق مرتفع منزل خود قرار دهيد .

6ـ به خاطر داشته باشيد مهمترين لوازم در تخليه منزل پربهاء ترين و كم
حجم ترين آنهاست و به طور كلي وسايلي كه بعد از حادثه براي زندگي به آنها نيازمنديد.

عمليات هنگام وقوع سيل :

الف : نكات قابل توجه در منزل :

1ـ اگر خانه شما در محل مرتفعي است در خانه بمانيد و به دستورات راديو گوش كنيد .

2ـ خونسردي خود را حفظ كنيد .

3ـ از وارد آوردن فشار عصبي ، درخواستها و ارائه دستورات غيرقابل اجراء به اطرافيان بپرهيزيد .

4ـ اگر مجبور به ترك منزل شديد جريان ‌آب ، برق و گاز را قطع كنيد و فرش و وسايل مهم را به محل هاي بالاتري در منزل ببريد .

ب : نكات قابل توجه در خارج از منزل

1ـ براي عبور از آب ، لوازم شناور بر آب به همراه داشته باشيد .

2ـ به خاطر داشته باشيد كه در سيل آب آلوده به گل و رسوب بوده و قدرت و وزن آن به مراتب از آب معمولي بيشتر است .

3ـ حتي اگر شناگر خوبي هستيد براي عبور از آب كاملاً احتياط كنيد .

4ـ در خارج از منزل ، و هنگام رانندگي مراقب بريدگيهاي جاده ، شيبها و سيمهاي برق باشيد . به آرامي برانيد و از دنده هاي سنگين استفاده كنيد .

5ـ هنگام ترمز دقت كنيد ، زيرا ترمزها در آب كار نمي كند .

6ـ از نهرهاي خروشان و فاضلابها و جويبارهاي به ظاهر آرام دوري كنيد .

7ـ هيچگاه به تنهايي در يك ناحيه سيل زده به اين طرف و ‌آن طرف نرويد .

صاعقه و رعد و برق :

هنگام وقوع رعد و برق و صاعقه نكات زير را رعايت كنيد :

1ـ از درختان ، تپه ها ، سيم هاي برق هوائي ، لوله هاي فلزي و آب دور شويد .

2ـ ايستادن زير درخت ، روي تپه و ارتفاعات ، بدترين كار ممكن است .

3ـ اگر در حال شنا كردن هستيد ، يا روي قايق سواريد فوراً از آب بيرون بيائيد .

4ـ هر گاه در جاده يا شهر قصد ايستادن و پارك كردن و پناه بردن به جاي امن را داريد در زير سيم برق هوايي يا پل فلزي قرار نگيريد .

5ـ اگر در حال رانندگي در شهر ، جاده يا در حال پارك كردن هستيد حتماً از اتصال وسيله نقليه خود به زمين مطمئن شويد .

6ـ اگر بر روي اسكلت بندي ساختمان جوشكاري يا كار مي كنيد آن محل را ترك كنيد .

7ـ به داخل يك ساختمان زيرزميني يا درون اتومبيل برويد .

8ـ داخل اتوبوسها نيز مكانهاي امني هستند ولي به اشياء ‌فلزي دست نزنيد .

9ـ به اشياء فلزي از قبيل : دوچرخه ، نرده هاي آهني ، قلاب ماهيگيري ،‌ لوازم فلزي آشپزخانه و واگن هاي راه آهن دست نزنيد .

10ـ اگر بيرون از خانه هستيد ، زير درخت يا نقاط مرتفع پناه نگيريد ، بلكه در محل باز به حالت خميده باقي بمانيد .

11ـ اگر هنگام رعد و برق احساس كرديد كه موهاي سر يا دستهاي شما سيخ شده و يا از سنگها و تورهاي فلزي  اطراف خود صداي وزوز شنيديد فوراً آن محل را ترك كنيد زيرا احتمال برق گرفتگي وجود دارد .

12ـ هرگز نترسيد احتمال خطر براي شما يك در ميليون است .

كولاك و بوران

وزش بادهاي سرد با سرعتي حدود 50 تا 60 كيلومتر در ساعت توأم با ريزش برف و كاهش درجه حرارت به كمتر از 12 درجه زير صفر از حوادثي است كه در اكثر جاده ها و نواحي كوهستاني شمال كشور اتفاق مي افتد و خسارات جاني و مالي فراواني به بار مي آورد .

آمادگي قبل از وقوع كولاك و بوران :

1ـ چراغ قوه ، باطري اضافه و همچنين شمع فراهم نكنيد .

2ـ راديو قابل حمل با باطري اضافه در دسترس داشته باشيد .

3ـ به گزارش هاي هواشناسي از راديو و تلويزيون توجه كنيد .

4ـ در خانه به علت اينكه ممكن است راههاي ارتباطي قطع شود و تأمين سوخت مشكل باشد بخاريهاي قابل حمل (با سوخت اضافي در ظروف ايمني) و اجاق هاي صحرايي در دسترس داشته باشيد .

5ـ مقداري مواد غذايي كه نياز به پختن ندارد و همچنين مقداري آب ذخيره كنيد .

6ـ باك ماشين خود را پر كنيد .

عمليات هنگام وقوع كولاك و بوران :

1ـ در منزل خود بمانيد .

2ـ پياده رويي و رانندگي در بوران و كولاك خطرناك است .

3ـ فقط در صورت نياز شديد و فوري مسافرت كنيد .

4ـ زنجير چرخ و لاستيك يخ شكن به كار ببريد .

5ـ حتماً جاده هاي اصلي و مهم را براي عبور انتخاب كنيد .

6ـ به آشنايان و دوستان خود محل سفر مسير عبور و زمان ورود خود را اطلاع دهيد .

7ـ دقت كنيد باك ماشين شما پر باشد .

8ـ اگر اتومبيل خراب شد تار سيدن كمك در داخل اتومبيل بمانيد .

9ـ از فعاليت هاي شديد مانند برف پارو كردن ، هل دادن و … اجتناب كنيد .

10ـ قبل از سفر نوشيدني گرم قابل حمل و مقداري غذا براي خود و همراهان تأمين كنيد .

11ـ در صورت لزوم انجام فعاليت هاي بدني ، مراقب باشيد بدن شما آسيب نبيند.

12ـ در زمان حادثه و هنگامي كه منتظر كمك هستيد هرگز نخوابيد .

گردباد :

گردباد ،‌ توده گرد و غبار قيفي شكل است كه به سرعت به دور خود مي چرخد و از قاعده ابر صاعقه دار تا روي زمين كشيده مي شود .

گردباد اكثراً در فصول بهار يا پاييز در مناطق گرمسير و كويري اتفاق مي افتد . گردباد به سرعت از سمتي به سمت ديگر در حركت است و در مسير خود بسياري از اشياء ‌را منهدم مي كند .

آمادگي قبل از وقوع گردباد :

توجه : به راديو و تلويزيون گوش كنيد .

اخبار هواشناسي را جدي بگيريد .

احتمال اين كه هواشناسي بتواند مسير عبور گردباد را اعلام كند وجود دارد .

عمليات هنگام وقوع گردباد :

اعلام وقوع گردباد يعني :‌

گردباد در منطقه مشاهده شده و شما بايد در جستجوي پناهگاه باشيد .

الف)داخل منزل بمانيد :

1ـ چند پنجره هم جهت با مسير عبور و حركت گردباد را باز كنيد تا فشار هواي داخل و خارج منزل يكسان شود .

2ـ در گوشه اي از زيرزمين قرار بگيريد و يا زيرميزي سنگين يا رختخواب محكمي دراز بكشيد يا پشت خود را به ديواره هاي مياني ساختمان تكيه داده بايستيد .

3ـ خونسرد باشيد و با دقت عمل كنيد .

4ـ به راديو و توصيه هاي ايمني آن گوش كنيد ، راديو ترانزيستوري و باطري اضافه هميشه در خانه داشته باشيد .

5ـ براي پيشگيري از خطر حريق احتياطهاي لازم را بنمائيد .

ب) اقدامات لازم خارج از منزل :

1ـ به زير چارچوب هاي پولادي يا ساختمانهاي بتوني پناه ببريد .

2ـ در گودالي دراز كشيده سر خود را با دست محافظت كنيد .

3ـ اگر مجبوريد حركت كنيد در جهتي عمود بر مسير گردباد حركت كنيد .

4ـ در خانه سيار يا اتومبيل متحرك نمايند .

5ـ از ساختمانهايي با سقف شيرواني دور شويد .

6ـ هر گونه اتصال سست به نوبه خود خطرناك خواهد بود .